Rekomendowane
ksiaznica.bielsko.pl

Józef Bożek : genialny wynalazca z Bierów w świetle wybranych materiałów źródłowych / red. Józef Król, Mariusz Makowski, Grodziec : Koło Macierzy Ziemi Cieszyńskiej 2015

Niewielka publikacja przedstawiająca życie i dokonania Józefa Bożka – wynalazcy i konstruktora, człowieka z ogromną wiedzą i pasją; przez Gustawa Morcinka zwanego „młynarczykiem”, a przez Zofię Kossak „czarodziejem”. Można powiedzieć, że niedoceniono go za życia, ponieważ zabrakło mu szczęścia. Historia na długo zapomniała o nim, a nowe światło przyniósł dopiero przełom XIX i XX w. Książka jest niezwykłą biografią wynalazcy opartą na kanwie tekstów historycznych i literackich. Odnajdziemy w niej genealogię rodu Bożków, opracowania oraz teksty poświęcone Bożkowi m.in. przez ks. Leopolda Jana Szersznika czy ks. Józefa Londzina. Wszystkie one tworzą niezwykły obraz wynalazcy, a nierzadko przywołują zabawne perypetie z jego życia. Jego historia zaczyna się w Bierach, niedaleko Grodźca Był synem młynarza, ale mąki mielić nie chciał, co jego ojciec miał mu za złe, dlatego w przypływie gniewu niszczył jego dziecięce wynalazki. Gdyby Bożek zajął się rodzinnym młynem, może nie sprzedałoby go za kopę główek kapusty. Kilka lat później, dzięki wsparciu i pomocy swoim talentem i pracowitością o mało nie zrujnował wszystkich zegarmistrzów cieszyńskich. A potem narodziła się w nim wizja „kunsztownego wozu parowego”. A co było dalej? Może czytelnicy sami sięgną po tę książkę i dopowiedzą jego historię...

Jarosław Kita, Zapomniane polskie uzdrowiska, Łódź : Księży Młyn 2016

Monografia przybliżająca dzieje dawnych uzdrowisk i kurortów zdrowotnych, które były bardzo cenione oraz charakteryzowały się niezwykłymi walorami architektonicznymi, przyrodniczymi i leczniczymi. W poł. XIX w., dzięki postępowi nauk medyczno- przyrodniczych, m.in. wodolecznictwa, a także swoistej modzie panującej wśród różnych warstw społecznych na bywanie w uzdrowiskach, nastąpiła prawdziwa ekspansja tego typu obiektów. Głównym celem publikacji jest uporządkowanie zapomnianej, polskiej kultury uzdrowiskowej, pokazanie genezy i potrzeby powstania obiektów kuracyjnych w kontekście charakterystycznych rysów historycznych danej miejscowości oraz próba przedstawienia przyczyn ich upadku i degradacji. Autor poświęca uwagę także możliwościom komunikacyjnym danej miejscowości, frekwencji kuracjuszy, pracownikom, rodzajom zabiegów, kosztom pobytu, a także opisowi życie towarzyskiego, jakie toczyło się w uzdrowiskach. Książka została zilustrowana materiałami ikonograficznymi (fotografiami, drzeworytami, dawnymi pocztówkami), które stanowią źródło historyczne. Wśród wymienionych uzdrowisk odnajdziemy zakład leczniczy w Jaworzu, Brzozowie (w okolicy Sanoka) czy Grodzisku Mazowieckim. A każde z nich warto wydobyć z zapomnienia.

Robert Danel, Słownik bohaterów podań i legend Śląska Cieszyńskiego, Cieszyn : Biblioteka Miejska 2006

Praktyczny słownik dla młodszych i starszych zawierający ponad 20 wątków ludowych, mitycznych i baśniowych związanych z tradycją literacką Śląska Cieszyńskiego. Wśród zaproponowanych haseł dotyczących bohaterów literackich, czytelnik odnajdzie postacie legendarne, jak Czarną Księżnę z jej gwałtownym charakterem, sprytnego Ondraszka czy Jana Kazimierza, który przyczynił się do noszenia czerwonych butów przez górali z Istebnej, Jaworzynki i Koniakowa. Słownik został wzbogacony o krótkie opowiastki na temat skrzatów, czarownic, strzyg i diabłów, będących jednocześnie literackim przedstawieniem ich cech oraz zachowań, z którymi może spotkać się wędrowiec lub turysta przybywający w okolice Śląska Cieszyńskiego. Prócz tekstów beletrystycznych słownik zawiera komentarze dopowiadające i wyjaśniające a także wzorując się na systematyzacji Juliana Krzyżanowskiego, trzy rodzaje indeksów, w tym indeks wątków. Całość dopełniają ilustracje, wykonane przez czytelników bibliotek publicznych powiatu cieszyńskiego i Czeskiego Cieszyna, które nadesłano w ramach międzynarodowego konkursu plastycznego „Cieszyńskie podania i legendy”.

Urszula Motowidlak, Znaczenie wykorzystania paliw alternatywnych w transporcie samochodowym dla rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Unii Europejskiej, Łódź : Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2016

Wraz z postępującym rozwojem cywilizacyjnym nasze społeczeństwo coraz częściej podejmuje świadome wybory. Dzieje się to także na płaszczyźnie środowiska naturalnego, gdzie każdy z nas ponosi odpowiedzialność na jego ochronę. Ochrona środowiska to zarówno daleko idące zmiany we wzorcach, jak również narastająca aktywność na poziomie gospodarczym i społecznym. Paliwa alternatywne to jeden z wielu obszernych tematów w zakresie gospodarki odpadami, stanowiący przedmiot wielu analiz i dyskusji. Niniejsza monografia jest jedną z pierwszych pozycji w kraju, która całościowo porusza i analizuje wpływ zastosowania paliw alternatywnych w transporcie samochodowym na terenie Unii Europejskiej. Autorka porusza problematykę potrzeb energetycznych transportu z perspektywy rozwoju gospodarki, jak również precyzuje kierunki rozwoju paliw alternatywnych. Dzięki badaniom i analizie konstruuje zupełnie nową koncepcję modelowania efektów zastosowania tych paliw w transporcie. Doskonała pozycja, która znajdzie uznanie wśród instytucji i organizacji, ale przede wszystkim przedstawicieli środowiska akademickiego zajmującego się problematyką transportu, logistyką, ochroną środowiska w Unii Europejskiej.

 

Madeleine Thien, Nie mówcie, że nie mamy niczego, Kraków : Wydawnictwo Literackie, 2017.

„Nie mówcie, że nie mamy niczego” to opowieść o ludziach wrażliwych na sztukę i muzykę, którzy musieli przetrwać trudny czas rządów Mao, kiedy to zakazano uprawiania dotychczasowych form artystycznych, całą kulturę podporządkowując propagandzie.

Główną bohaterką i częściowo narratorką powieści jest Marie – nauczycielka matematyki z Vancouver, pochodząca (podobnie jak autorka) z rodziny chińskich emigrantów – która próbuje z fragmentów wspomnień różnych ludzi sklecić historię własnej rodziny, a pomaga jej w tym studentka z Pekinu Aiming, która uciekła do Kanady po wydarzeniach na placu Tienanmen. Okazuje się, że ojcowie obu dziewczyn byli zaprzyjaźnionymi muzykami, którzy po rewolucji kulturalnej nie mogli już wykonywać swojego zawodu. To jeden z głównych wątków, z którym przeplatają się barwne i często dramatyczne historie ich krewnych czy przyjaciół: Wena Marzyciela, Wielkiej Matki Noża, Obłoku i Zhuli.

Książka Madeleine Thien to epicka, kunsztownie zbudowana historia, z której dowiemy się, jak dramatycznie zostały doświadczone powojenne pokolenia Chińczyków od czasów rewolucji kulturalnej Mao aż po wydarzenia na placu Tienanmen.

Przesłanie „Nie mówcie...” to przed wszystkim wiara w ocalającą moc kultury, której żadna dyktatura nie jest w stanie kontrolować. Bohaterowie powieści dzięki niej mogą zachować swoją niezależność, m.in. przez słuchanie zakazanych utworów muzycznych czy przepisywanie księgi rejestrów, którą potajemnie przekazują sobie z rąk do rąk – dowiemy się tutaj, jaka potrafi być siła kaligrafii w kulturze chińskiej. Ciekawostką jest także objaśnienie przez autorkę znaczenia kilku znaków chińskich z ich złożoną symboliką. Książka Thien przy odpowiednio wnikliwej lekturze pozwala zrozumieć mentalność Chińczyków, ich podejście do historii, kultury, czasu, którego pojmowanie różni się od europejskiego.

Anna Bikont, Sendlerowa w ukryciu, Wołowiec : Wydawnictwo Czarne, 2017.

Odkąd w 2001 roku grupa amerykańskich uczennic napisała sztukę o Polce ratującej żydowskie dzieci, Irena Sendlerowa została bohaterką narodową i „twarzą” polskiego sprzeciwu wobec Holocaustu. Napisano o niej wiele książek, nakręcono filmy, w BielskuBiałej można zobaczyć mural jej poświęcony. Ile jednak w tym popkulturowym przekazie historycznej prawdy? Anna Bikont, autorka nagradzanego reportażu „My z Jedwabnego”, próbuje odpowiedzieć na to pytanie.

Lekturę „Sendlerowej” warto zacząć od przejrzenia bibliografii – Bikont korzysta z ogromnej ilości źródeł, od publikacji naukowych przez nagrania z relacjami świadków po kwity, rachunki i inne dokumenty życia społecznego. Bada, porównuje, niekiedy kwestionuje. Z wielu dostępnych opowieści wybiera najlepiej udokumentowaną, a czasem po prostu najbardziej prawdopodobną. Nie odpuszcza nawet swojej bohaterce, punktuje nieścisłości, wszelką przesadę, a nawet oczywiste przekłamania. Biografia autorstwa Anny Bikont jest rzetelna i – przede wszystkim – odważna. Autorka nie podchodzi do Sendlerowej niczym do spiżowego pomnika, zadaje pytania, szuka prawdy w nietykalnym, zdawałoby się, narodowym micie, a jednocześnie występuje z pozycji szacunku i podziwu dla bohaterstwa jej i całej siatki, która pracowała nad ratowaniem żydowskich dzieci i dorosłych z rąk nazistowskich oprawców i sprzed oczu polskich szmalcowników.

Książka Bikont to również kolejny dokument cierpienia narodu żydowskiego, ukazująca z przejmującą wyrazistością atmosferę podejrzliwości i zaszczucia, jaka towarzyszyła uciekinierom z getta i wszystkim, którzy im pomagali. Jak powiedziała sama Sendlerowa: „Albowiem pewne jest, że w okupowanej Warszawie dużo łatwiej było znaleźć miejsce w salonie, gdzie by pod dywanem został ukryty duży czołg, niżby znalazło się miejsce dla jednego małego dziecka żydowskiego”.

Steve Weidenkopf, Chwała krucjat, Kraków : Wydawnictwo eSPe, 2015

„Królewskie miasto, położone w środku świata, jest teraz w niewoli wrogów, poddane tym, którzy nie znają Boga... Niech dzieła waszych przodków poruszą was i pobudzą wasze umysły do mężnych czynów” – bł. Urban II podczas synodu w Clermont w 1095 roku.

Książka wybitnego historyka Weidenkopfa na podstawie najnowszych badań dziejów krucjat obala rozpowszechnione na ich temat mity. Współczesne ustalenia jednoznacznie wskazują, że dotychczasowy obraz wypraw krzyżowych niewiele ma wspólnego z rzeczywistością. Weidenkopf w swojej pracy ukazuje losy ludzi, którzy kierowani różnymi pobudkami wyruszyli do Ziemi Świętej. Historia wypraw krzyżowych to opowieść o dramatycznych losach krzyżowców, o bohaterach, łotrach, bitwach i oblężeniach, intrygach i cudach.

Jay Kristoff, Nibynoc, Warszawa : Wydawnictwo MAG, 2017.

„W świecie, gdzie trzy słońca prawie nigdy nie zachodzą, początkująca morderczyni wstępuje do szkoły dla zabójców, planując zemstę na osobistościach, które zniszczyły jej rodzinę.Córka powieszonego zdrajcy, Mia Corvere, ledwie uchodzi z życiem po nieudanej rebelii jej ojca. Samotna i pozbawiona przyjaciół ukrywa się w mieście wzniesionym z kości martwego boga”.

Książkę Kristoffa czyta się dosyć szybko. Na plus zaliczyć można ciekawy świat przedstawiony – zwłaszcza Bożogrobie – i interesujących bohaterów. Pomimo pewnych mankamentów (np. zbyt długie przypisy od narratora) jest to powieść warta przeczytania.

więcej